Ageratum. Plaat 211 van Bessler's Hortus eystettensis. 1613

Duizendblad
De Ageratum (1) van de Hortus is niet het Mexicaanse levermos dat onze tuinperken siert, maar een soort duizendblad: waarschijnlijk Achillea ageratum L. met zijn talrijke gele bloemhoofdjes. Deze soort is voornamelijk inheems in droge heidevelden, langs wegen en in sloten in het westelijke Middellandse Zeegebied.

De Bidens is een typisch lid van de madeliefjesfamilie en komt voor langs vijverranden en -oevers. De getande, ongedeelde bladeren en de knikkende bloemen doen denken aan Bidens cernua L., die wijdverspreid is in grote delen van Centraal-Europa.

III. Wilgenbladige elecampane.
Hoewel de straalbloemen in de illustratie te breed getekend zijn, is plant 111 waarschijnlijker te identificeren als wilgenelecampane dan als vliegenkruid (zie Plaat 215, 1). De vertakte stengel, de gele, vrij grote bloemen en de geur – vliegenkruid heeft een nogal onaangename geur – suggereren dat de illustratie wilgenelecampane, *Inula salicina* L., toont, waarvan de typische kenmerken zittende, gezaagde en stengelomsluitende bladeren zijn. Deze plant groeit op leemachtige grond in halfdroge graslanden en vochtige weiden van Europa tot Siberië.

Deze elegant gegraveerde prent uit de 17e eeuw, gedrukt op handgeschept papier, heeft een tactiele kwaliteit die wordt benadrukt door de papierstructuur, de reliëflijnen en de plaatrand. Als onderdeel van het oudste en kostbaarste florilegium, Hortus Eystettensis, is deze prent een waardevol stukje geschiedenis en een betoverende aanwinst voor zowel antieke als moderne interieurs.

Over Besler's Hortus Eystettensis.
Het monumentale florilegium Hortus Eystettensis, voor het eerst gepubliceerd in 1613 door de Neurenbergse apotheker Basilius Besler, legt op artistieke wijze de bloeiende planten van de tuin van Eichstätt vast. Deze tuin, aangelegd door prins-bisschop Johann Konrad von Gemmingen bij zijn Beierse residentie, herbergde zowel lokale als exotische flora van over de hele wereld.  Beslers folio bestaat uit 367 prachtig gegraveerde en rijkelijk gekleurde platen die meer dan 1000 plantensoorten uit de tuin weergeven. De gravures, gemaakt op grote vellen papier van 57 x 46 cm, benadrukken de sierlijke kenmerken van de planten en tonen hun ontwikkeling gedurende de seizoenen. De eerste editie van Beslers Hortus Eystettensis onderscheidt zich van de luxe-editie door de kalligrafische tekst op de achterzijde en het ontbreken van een watermerk.

Over Basilius Besler,
Basilius Besler was een apotheker uit Neurenberg die in 1613 een van de eerste grote botanische folio's maakte, Hortus Eystettensis (De Tuin van Eichstätt). In een tijd waarin botanische illustraties voornamelijk werden gebruikt om planten voor medicinale doeleinden te identificeren, creëerde Besler een monumentaal florilegium waarin de schoonheid van de planten voorrang kreeg boven hun farmacologische bruikbaarheid. Daardoor fungeert Beslers Hortus Eystettensis als een keerpunt in de geschiedenis van de botanische kunst, tussen de associatie van planten als geneesmiddel en planten als objecten van schoonheid.